• İnsan çenesinin evrimi: Araştırmacılar, fosil kayıtlarında Homo sapiens’i ayırt etmek için insan çenesinin önemli bir anatomik işaret olduğunu ve bu yapının nasıl ile neden evrimleştiğini inceledi.<ul><li>Çenenin yalnızca insanlarda bulunmasının nedenleri ve bu yapının evrimsel süreçte nasıl ortaya çıktığı soruları ele alındı.</li><li>İnsan çenesinin, diğer türlerden ayrımda kullanılan temel morfolojik özelliklerden biri olduğu vurgulandı.</li></ul>

Canlı Gündem

Yazan: Halit Danagöz, Fütüristler Derneği Yönetim Kurulu Üyesi, Elektrik Elektronik MühendisiFosiller ve fosil DNA’ları, bize benzer insanların yani anatomik olarak Homo sapiens 'lerin 300.000 yıl kadar önce ortaya çıktığını gösteriyor. Buna karşılık arkeoloji bize aitliğin, bir şeyin birine ait olması kavramının yani "davranışsal çağdaşlığın" daha yakın bir zamanda, 50.000-65.000 yıl önce evrimleştiğini ortaya koyuyor. 65 bin ilâ 50 bin yıl kadar önce yay ve mızrak fırlatıcı gibi karmaşık menzilli silahlar, olta iğnesi, seramik, dikiş iğnesi gibi daha gelişmiş teknolojiler ortaya çıkmaya başladı. Bu ortaya çıkan eşyalar birine veya bir gruba aitti. İnsanlar bu ürettiği eşyaları ve zamanla tarıma geçmelerinden dolayı ürettikleri fazla malları ihtiyaç duydukları ürünler ile değiş tokuşa yani takasa başladı. Takas yoluyla ticaret ilk kez Neolitik Çağda yani cilalı taş devrinde görülmüştür. Takas ilk kez Mısır topraklarında milattan önce 9000 'li yıllarda kaydedilmiştir. Çiftçiler ellerindeki tahılları, hayvanları yağ karşılığında satmaya başlayınca takas yöntemi gelişmiş oldu.Zamanla insanlar takasta kolaylık sağlamak istedi ve deniz kabukları, küçük semboller, madalyonlar gibi değişim araçları kullanmaya başladılar. Bu değişimler kısa sürede para kullanımına sebep oldu. Bugün anladığımız anlamda ticareti şekillendirmeye başladı. Kâğıt para kullanımı ilk defa M.S. 806 yılında ortaya çıktı, bundan önce deri üzerine basılmış paralar kullanılıyordu. Kredi kartı ilk olarak 1887 yılında, Henry Bellamy’nin “Looking Backward” adlı romanında kullanılmıştır. Gerçek hayatta ilk kredi kartı 1952 yılında Ralph Schneider ve Frank McNamara’nın tarafında gerçekleştirilmiştir. O dönem sadece restoranlarda kullanılabilecek “The Diner’s Club” adında bir kart sistemini hayata geçirmişlerdir. Kredi kartları ile alışveriş kavramını çok etkilenmiştir ve bugün de e-ticaretin en önemli araçlarının biri olmaya devam ediyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/5/4/1687457771945.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.71" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">E-ticaret (elektronik ticaret), internetin yaygınlaşması ve teknolojik gelişmelerin hızlanması ile, e-ticaretin ortaya çıkması kaçınılmaz hale gelmiştir. &nbsp;E-ticaretin ilk adımları, 1960'larda bilgisayarların gelişmesiyle atılmıştır. Bu dönemde, öncelikle büyük şirketlerin ve devlet kurumlarının işlerini kolaylaştırmak amacıyla, bilgisayar ağları ve elektronik veri değişim sistemleri geliştirilmiştir. &nbsp;1980'lerde, internetin ortaya çıkması ile e-ticaretin temelleri atılmıştır. İlk olarak, online bankacılık ve elektronik ödeme sistemleri kullanılmaya başlanmıştır. Bununla birlikte, bu sistemlerin kullanımı oldukça sınırlıydı ve yalnızca büyük kuruluşlar tarafından tercih ediliyordu. &nbsp;1990'ların başlarında, World Wide Web (www) olarak bilinen internet ağı, geniş kitleler tarafından kullanılmaya başlandı. Bu dönemde, e-ticaretin gelişimi hız kazandı. İlk olarak, online kitap satış siteleri ve diğer ürünlerin satıldığı e-ticaret siteleri açılmaya başlandı. &nbsp;2000'li yıllarda ise, e-ticaret daha da gelişerek, pek çok farklı sektöre yayıldı. İnternet kullanımının artması, mobil cihazların yaygınlaşması, güvenlik önlemlerinin iyileştirilmesi, tüketici alışkanlıklarının değişmesi gibi faktörler, e-ticaretin büyümesine katkı sağladı. &nbsp;Bugün, e-ticaret, hemen hemen her ürün ve hizmetin satılabildiği bir platform haline gelmiştir. Dünya genelinde milyarlarca dolarlık bir pazar olan e-ticaret, işletmeler ve tüketiciler için birçok fırsat sunmaktadır. &nbsp; &nbsp;Quick Commerce (Q-Ticaret), çok kısa sürede teslimat yapabilen bir e-ticaret modelidir. Bu model, tüketicilere online alışveriş yaparken, siparişlerinin hızlı bir şekilde teslim edilmesini sağlar. &nbsp;Q-Commerce, geleneksel e-ticaretin ötesinde, online alışverişin hız ve kolaylık yönlerini bir araya getirir. Bu ticaret modelinde, siparişler, daha küçük depolama alanlarına sahip ve merkezi bir konuma sahip olan depolama alanlarından gönderilir. Siparişler, genellikle 1 saat içinde teslim edilir ve hatta bazı durumlarda, 10-15 dakika gibi çok kısa sürede teslim edilebilir. &nbsp;Hızlı Ticaret, özellikle yoğun şehirlerde ve günümüzün hızlı yaşam tarzına uygun olarak tasarlanmıştır. Bu model, tüketicilerin online alışveriş yaparken, ürünleri hızlı ve güvenilir bir şekilde almasını sağlar. Ayrıca, işletmeler için de stok yönetimi ve teslimat işlemlerini daha hızlı ve verimli bir şekilde yapabilme imkanı sunar.<img src="https://images.aposto.com/2023/5/4/1687457793692.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.50" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Takastan başlayan değiş tokuş modelinin bugün geldiği noktada siparişlerin hızlıca evlere 1 saatten kısa sürede teslim edilmesini görüyoruz. Peki gelecekte ne olacak?Yakın gelecekte; para ve kredi kartı kullanımı tamamen ortadan kalkacak. Fiziki alışveriş merkezlerinde Apple Pay gibi çözümler ve insanların vücutlarına (genellikle ellerine) yerleştirilen mikroçipler ile ödemeler gerçekleştirilecek. Elektronik Ticaret ve Hızlı Ticaret sistemlerinin ödeme, iade ve özellikle teslimat yollarında iyileştirmeler olacak. Drone gibi uçan insansız hava araçlarının kısa vadede çok hızlı gelişmesi beklenmiyor. Depoların sayısı artacak ancak yakın gelecekte depolarda çalışan toplatıcılar (picker) olacak ve ürünleri raflardan toplayıp poşetleyecekler.&nbsp;Orta vadede; fiziki ticaret merkezleri (dükkan, store, market, bakkal vb.) kapanacak yerini karanlık ve otomasyon depolar alacak. Ancak yine bu depolarda çalışan fiziki insan sayısı az da olsa olacak. Bu otomasyon cihazları yarı otonom halde olacak. Beslemeleri ve doldurmaları yine inşalar yapacak. Aynı gün teslimat, akıllı rotalama ve tam randevulu (maksimum 15’er dakika sapma ile) teslimatlar yapılacak. Aynı zamanda fiziki olarak ürün almak isteyenler için büyük otomatlar olacak. Bu otomatlar AVM, büyük binalar gibi yerlerin alt katlarında yer alacak. Ürünler ve üreticiler marketplace (pazaryeri) olarak otomat cihazlarından yer kiralayacak.Uzak gelecekte; otomasyon sistem ve cihazları tam otonom hala gelecek. Sürücüsüz otonom araçlar ile teslimatlar yapılacak. İnsansız hava araçları ile ana depo, otomasyon sistemleri arasında transferler olacak. Dronelar yerini kamerasız olan belirli rotada hareket eden uçan cihazlara bırakacak. Araba, altın, beyaz eşya gibi hem yükte hem de pahada ağır ürünler bile online olarak satılacak, çok kısa sürede (maksimum 30 dk.) evlere teslim edilecek.&nbsp;2019 yılında yaşadığımız pandemi sonrasında elektronik ticaret daha hızlı gelişmeye ve daha çok kişi tarafından kullanılmaya mecbur kaldı. Bu gelişme zamanla kitlelere yayıldıkça gelen memnuniyet doğrultusunda bu sefer hızlanmaya ve birkaç gün içinden aynı gün, aynı anda teslimata (hızlı ticarete) evirilmek zorunda kaldı. Bu evrim insanların daha büyük ve değerli eşyalara daha hızlı sahip olma isteğiyle de gelecekte karşımıza çıkacak.&nbsp;Halit Danagöz

Fütürist Bülten

Takasın tarihinden ticaretin geleceğine

Takas, Ticaret, E-Ticaret, Hızlı Ticaret ve Geleceği

• <a fr-original-style="" href="https://www.newscientist.com/article/2378160-fossils-in-laos-cave-imply-modern-humans-were-in-asia-86000-years-ago/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Laos'ta bir mağaranın derinliklerinde</a>, insan atalarımızın yaklaşık 86 bin yıl önce Güneydoğu Asya anakarasından Avustralya'ya doğru yol aldıklarına dair bilinen en eski kanıtlar keşfedildi. Buna göre, iki farklı fosile ait olduğu belirtilen kemiklerden birinin 73 bin ila 65 bin yaşları arasında olduğu; diğerinin ise 77 bin yaşında olduğu aktarılıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Neden önemli: Kemiklerin bulunduğu mağaranın denizden 300 kilometre uzakta yer alması, göç sırasında Afrika'dan çıkan atalarımızın sadece kıyı şeridi ve adaları takip etmediğini; aynı zamanda ormanlık bölgeler ve nehir vadilerinden de geçtiklerini gösteriyor. Öte yandan, keşfedilen erken insan göçmenlerin günümüz popülasyonlarına neredeyse hiç genetik materyal katmadığı ve daha önce Japonya ile Vietnam'da bulunan daha yeni Homo sapiens kalıntılarına benzediği belirtiliyor.</li></ul><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıca: Araştırmacılar, elde edilen sonuçların, modern insanın Asya'ya göç hikayesinde kilit role sahip Tam Pà Ling Mağarası'nda bulunan fosillerin yaş tahminlerini de desteklediğini ifade ediyor. Buna göre, çalışmanın yazarları, araştırmalarının "Tam Pà Ling için belirleyici" nitelikte olduğunu belirterek "Nihayet Homo sapiens'in bu bölgeye ilk ne zaman geldiğini, ne kadar süre orada kaldıklarını ve hangi rotayı izlemiş olabileceklerini güvenle söylemek için yeterli tarihleme kanıtına sahibiz." şeklinde kaydediyor.</li></ul>

Quando Bilim

• Ünlü paleoantropolog Lee Berger liderliğindeki araştırmacılar, Johannesburg yakınlarındaki UNESCO dünya mirası listesinde yer alan İnsanlığın Beşiği'ndeki bir mağara sisteminde, yerin yaklaşık 30 metre altına gömülmüş, ağaca tırmanan, Taş Devri hominidlerinden <a fr-original-style="" href="https://newatlas.com/science/homo-naledi-worlds-oldest-burial/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Homo naledi'nin</a> birkaç örneğini keşfettiklerini bildirdi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Neden önemli: Dünyanın bilinen en eski gömü alanı olduğu belirtilen bu keşif, gömü işleminin sanıldığının aksine Homo sapiens ile başlamadığı; Homo sapiens'in karmaşık davranışlar sergileyemediği düşünülen daha küçük beyinli uzak bir akrabası olan Homo naledi ile başladığı anlamına geliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Geniş açı: Araştırmacılar, insan evrimine ilişkin mevcut anlayışa meydan okuduğu belirtilen keşfi "Homo sapiens'in gömüldüğüne dair kanıtlardan en az 100 bin yıl daha eski olan, hominin kayıtlarında şimdiye kadar kaydedilmiş en eski gömülmeler" olarak tanımlıyor. Daha önce keşfedilen en eski mezarlar Orta Doğu ve Afrika'da bulunan Homo sapiens kalıntılarını içeriyordu ve yaklaşık 100 bin yıllıktı.</li></ul>

Quando

• Güney Afrika'da yapılan bir arkeolojik çalışmada, Homo sapiens türüne ait olduğu düşünülen <a fr-original-style="" href="https://interestingengineering.com/culture/153000-year-old-homo-sapiens-footprints-identified-in-south-africa" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">153 bin yıllık ayak izleri</a> keşfedildi. Bu keşif, Homo sapiens'in Afrika'da bilinen en eski ayak izleri olması ve geçmişimizle ilgili daha fazla bilgi sunma potansiyeli nedeniyle Afrika'da son yıllarda yapılan keşifler arasında önemli bir yer tutuyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/2/1685477791211.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.10" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Charles Helm

• Modern insan genomu ile Neandertaller ve Denisovalıların genomunun karşılaştırılmasını sağlayan yeni tekniklerin geliştirilmesine öncülük eden İsveçli bilim insanı Svante Paabo, 2022 Nobel Tıp Ödülü'nün sahibi oldu. Paabo'nun babası Sune Bergström de Nobel Ödüllü bir biyokimyacıydı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bununla birlikte: Nobel Komitesi Başkanı Anna Wedell, "Paabo ve ekibi ayrıca şaşırtıcı bir şekilde Neandertallerden Homo sapiens'e gen akışının meydana geldiğini ve beraber yaşadıkları dönemde birlikte çocukları olduğunu gösterdi" dedi.</li></ul>

Homo sapiens ile ilgili hikayeler